اولویت‌ های امروز جامعه‌ ی حسابداران رسمی از منظر دبیرکل‌های پیشین:

جدیدترین شماره‌ی فصلنامه‌ی حسابدار رسمی شامل گفت‌وگوهایی با دبیرکل‌های دوره‌های اول تا پنجم جامعه‌ی حسابداران رسمی ایران است. در این گفت‌وگوها هریک از دبیرکل‌ها با مروری بر عمکرد جامعه در دوره‌ی تصدی خود به‌اختصار اولویت‌های امروز را برشمردند.

دکتر علی ثقفی، نخستین دبیرکل جامعه که از بدو فعالیت تا هجدهم دی‌ماه 1381 این مسئولیت را برعهده داشتند معتقد است: «مهم‌ترین آسیب حرفه بلاتکلیفی است.

حرفه دولتی است یا خصوصی؟ تا این مشکل حل نشود، جامعه و اعضای آن در سردرگمی خواهند بود.»

از نظر وی اولویت نخست شورا، هیأت مدیره و دبیرکل جامعه باید در اصلاح ماده واحده تشکیل جامعه باشد. مجلس و دولت باید هم‌صدا با توجه به شرایط امروز و آینده‌نگری حداقل ده ساله تکلیف حرفه را روشن کنند، به نحوی که ابهام و شک و تردیدها و تفسیرهای گوناگون زدوده شوند.

وی تأکید کرد: «اولویت بعدی تعیین تکلیف قطعی مسئولیت تدوین و اجرای استانداردهای حسابداری و حسابرسی است که باید از طرف مجلس و دولت صورت گیرد.»

محمدجواد صفار، دومین دبیرکل جامعه که تا اوایل سال 1384 در این سمت بودند در خصوص لایحه ایجاد نهاد مستقل ناظر بر حرفه حسابرسی، تأکید می‌کند: «به نظرم در کشور، ناظر بیش از حد معمول داریم.

 ایجاد نهاد مستقل ناظر بر حسابرسی را (که نمی‌دانم چگونه می‌خواهد مستقل باشد و به بلای جامعه دچار نشود که هر سال دولتی‌تر می‌شود) تقدیم لیوان آب به فردی می‌دانم که در حال غرق شدن است!»

ایشان مهم‌‌ترین آسیب حرفه‌ی حسابرسی در کشور را «در یک کلام، نبود پاسخ‌‌خواهی واقعی و بی‌تفاوتی نسبت به آنچه در فضای اقتصاد کشور می‌گذرد.» می‌داند.

از نظر وی رها شدن از قیدوبندهای دولتی، اصلاح ساختار جامعه، به‌ویژه بخش نظارتی آن، پرکاری دوسویه و تعامل بیش‌تر با اعضای جامعه، و ارائه‌ی تصویری واقعی از کارکرد جامعه‌ی حرقه‌ای به دولت و دولتمردان مهم‌ترین اولویت‌های جامعه‌ی حسابداران رسمی ایران است.

لطفعلی لطفعلیان صارمی، سومین دبیرکل جامعه، در این گفت‌وگو با مرور اقدام‌های «دشوار و تأثیرگذار» سال‌های نخست تشکیل جامعه است.

در خصوص لایحه ایجاد نهاد مستقل ناظر بر حرفه حسابرسی، ضمن آن که اشاره  می‌کنند.

«تا آنجا که در جریان هستم در دولت لایحه ای در خصوص ایجاد نهاد مستقل ناظر بر حرفه حسابرسی تهیه نشده است.»  تأکید دارند.

که اگر قرار است چنین نهادی ایجاد شود، حتما لازم است تجربیات اجرایی کشور در این‌خصوص با تجربیات که دیگر کشورهای پیشرو در این زمینه، مد نظر قرار گیرد. از نظر ایشان مهم‌ترین آسیب حرفه حسابرسی، شناخته نشدن حرفه‌ و جامعه حسابداران از بعد اجتماعی و اقتصادی در کشور است.

که پایین بودن سطح درآمد مؤسسات و عدم‌توانایی اغلب آنان در جذب نیروی‌های کیفی ناشی از آن، ازجمله علل خدشه‌دار شدن کیفیت کار است. به گفته‌ی ایشان، برنامه‌ریزی در این خصوص باید از اولویت‌های مدیریت باشد.

نظام‌الدین ملک‌آرایی، دبیرکل جامعه در دوره‌های سوم و چهارم شورای‌عالی، تأکید دارند .

که مهم‌ترین اولویت و اقدام برای مدیریت مؤثر جامعه در شرایط کنونی، اصلاح اساسنامه است.

زیرا، اولین ‌شرط تنظیم اساسنامه، توجه به همخوانی آن با قانون مربوط است، که به‌نظر می‌رسد این شرط از روز اول تا کنون، احراز نشده‌است.

وی تأکید می‌کند برای رفع این نقیصه، دو راه‌حل متفاوت را می‌توان به کار گرفت راه‌حل اول:

بازنویسی اساسنامه، برپایه‌ی قانون تشکیل جامعه‌ی‌حسابداران‌رسمی (شبیه‌سازی اساسنامه فعلی با ماده واحده)است.

و راه حل دوم، بازنویسی قانون‌تشکیل‌ جامعه‌ی حسابداران ‌رسمی برپایه‌ی اساسنامه فعلی (شبیه‌سازی ماده واحده با اساسنامه فعلی) است.

جمع‌بندی | دغدغه‌ها و اولویت‌ های امروز جامعه‌ ی حسابداران رسمی از نگاه دبیرکل‌های پیشین

مروری بر دیدگاه‌های دبیرکل‌های دوره‌های اول تا پنجم جامعه حسابداران رسمی ایران نشان می‌دهد که حرفه حسابرسی همچنان با چالش‌های ریشه‌داری مواجه است. نقطه‌اشتراک همه دیدگاه‌ها، لزوم بازنگری بنیادین در ساختار حقوقی و اجرایی جامعه است تا مسیر پایدارتری برای استقلال، اثربخشی و رشد حرفه فراهم شود.

• دکتر علی ثقفی بر بلاتکلیفی جایگاه حرفه میان دولت و بخش خصوصی تأکید دارد و اصلاح قانون تشکیل جامعه را شرط اولیه خروج از این وضعیت می‌داند.

• محمدجواد صفار ضعف پاسخ‌خواهی و بی‌تفاوتی نهادهای حرفه‌ای نسبت به تحولات اقتصادی را مهم‌ترین آسیب می‌داند و بر استقلال واقعی، شفاف‌سازی ساختار نظارتی و تعامل سازنده با دولت و اعضا تأکید دارد.

• لطفعلی لطفعلیان صارمی ضعف شناخت اجتماعی و اقتصادی نسبت به حرفه و پیامدهای اقتصادی آن را چالش اصلی می‌داند و حل مشکلات معیشتی و منابع انسانی را در اولویت قرار می‌دهد.

• نظام‌الدین ملک‌آرایی با رویکردی ساختاری‌تر، اصلاح اساسنامه یا حتی قانون تشکیل جامعه را پیش‌نیاز اصلاحات عمیق می‌داند و بر ضرورت همخوانی مقررات داخلی با قوانین بالادستی تأکید می‌کند.

آنچه از این دیدگاه‌ها برمی‌آید آن است که حرفه حسابرسی برای ایفای نقش مؤثر در ارتقای شفافیت مالی و اعتماد عمومی، نیازمند تصمیم‌گیری‌های قاطع، مبتنی بر اجماع، با نگاهی آینده‌نگر است. بازتعریف جایگاه قانونی جامعه، اصلاح ساختارها، تقویت سرمایه انسانی، و تعامل هوشمند با نهادهای حاکمیتی، مسیرهایی هستند که باید به‌صورت همزمان دنبال شوند تا آینده‌ای روشن‌تر برای حسابداران رسمی رقم بخورد.